рдХुрдгрдмी рдк्рд░рдоाрдгрдкрдд्рд░ाрд╕ाрдаी рдЕрд░्рдЬ рдХрд╕ा рдХрд░ाрдпрдЪा

✅ Verified "рдХुрдгрдмी "рдк्рд░рдоाрдгрдкрдд्рд░ाрд╕ाрдаी рдЕрд░्рдЬ рдХрд╕ा рдХрд░ाрдпрдЪा ЁЯСд GPB | ЁЯУЕ 2025-09-04T07:46:00+05:30

"рдХुрдгрдмी "рдк्рд░рдоाрдгрдкрдд्рд░ाрд╕ाрдаी рдЕрд░्рдЬ рдХрд╕ा рдХрд░ाрдпрдЪा?

рдЪрд▓ा рддрд░ рдордЧ, "рдорд░ाрдаा рдЖрд░рдХ्рд╖рдгाрдЪा рдЬी.рдЖрд░. (рд╢ाрд╕рди рдиिрд░्рдгрдп) режреи рд╕рдк्рдЯेंрдмрд░ реирежреирел рд░ोрдЬी рдХрд╕ा рдЕрдорд▓ाрдд рдпेрдИрд▓?" рд╣े рдоी рдЕрдЧрджी рд╕ोрдк्рдпा рднाрд╖ेрдд рд╕рдордЬाрд╡ूрди рджेрддो, рдЬेрдгेрдХрд░ूрди рд╢िрдХ्рд╖рдг рдирд╕рд▓ेрд▓ाрд╣ी рд╡्рдпрдХ्рддी рддे рд╕рд╣рдЬ рд╕рдордЬू рд╢рдХेрд▓.


✅ рдХाрдп рдЭाрд▓ा рдиिрд░्рдгрдп? (GR рдо्рд╣рдгрдЬे рдХाрдп?)

  • GR рдо्рд╣рдгрдЬे "рд╢ाрд╕рди рдиिрд░्рдгрдп".

  • рд╕рд░рдХाрд░ рдЬेрд╡्рд╣ा рдХाрд╣ी рдард░рд╡рддं, рдЬрд╕ं рдХी рдХोрдгाрд▓ा рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рдж्рдпाрдпрдЪं, рдХोрдгрдд्рдпा рдХाрдЧрджांрд╡рд░ рдд्рдпांрдиा рд╕ोрдпी рдоिрд│рддीрд▓, рд╣े рд╕рд░्рд╡ GR рдордз्рдпे рд▓िрд╣िрд▓ं рдЬाрддं.


✅ режреи рд╕рдк्рдЯेंрдмрд░ реирежреирел рд░ोрдЬी рдХाрдп рдард░рд▓ं?

рдорд░ाрдаा рд╕рдоाрдЬाрд╕ाрдаी рдЦाрд▓ीрд▓ рдорд╣рдд्рдд्рд╡ाрдЪे рдиिрд░्рдгрдп рд╕рд░рдХाрд░рдиे рдШेрддрд▓े:

1. рдорд░ाрдаा рд╕рдоाрдЬाрд▓ा рдХुрдгрдмी рдоाрдиाрдпрдЪं

  • рд╕рд░рдХाрд░ рдо्рд╣рдгрддं рдХी "рдорд░ाрдаा рд╕рдоाрдЬाрдЪ्рдпा рдкूрд░्рд╡рдЬांрдЪं рдиाрд╡ рдЬुрди्рдпा рджрд╕्рддांрдордз्рдпे 'рдХुрдгрдмी' рдо्рд╣рдгूрди рдЖрд╣े"
  • рдо्рд╣рдгूрди рдЖрддा, рдорд░ाрдаा рд▓ोрдХांрдиा 'рдХुрдгрдмी рдЬाрдд рдк्рд░рдоाрдгрдкрдд्рд░' рджिрд▓ं рдЬाрдИрд▓.


2. рдХुрдгрдмी рдо्рд╣рдгрдЬे рдХाрдп?

  • рдХुрдгрдмी рд╣ी рдПрдХ рдоाрдЧाрд╕рд╡рд░्рдЧीрдп рдЬाрдд рдЖрд╣े (SEBC – Socially and Educationally Backward Class).
  • рдпा рдк्рд░рд╡рд░्рдЧाрд▓ा рд╢ैрдХ्рд╖рдгिрдХ рдЖрдгि рдиोрдХрд░ीрдд рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рдоिрд│рддं.
  • рдо्рд╣рдгूрди рдорд░ाрдаा рд▓ोрдХांрдиा рдХुрдгрдмी рдоाрдирд▓ं, рддрд░ рдд्рдпांрдиाрд╣ी рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рдоिрд│ेрд▓.


3. рдЧाрд╡ाрдд рд▓ाрд╡рд▓े рдЬाрдгाрд░े рдмोрд░्рдб (рд╕ाрдмीрдд рдХрд░рдгाрд░े рдкुрд░ाрд╡े)

  • рдЬुрди्рдпा рд╕рд░рдХाрд░ी рджрд╕्рддांрдордз्рдпे (рдЙрджा. "рд╣ैрджрд░ाрдмाрдж рдЧॅрдЭेрдЯ" рдиाрд╡ाрдЪं рдкुрд╕्рддрдХ), 58 рд▓ाрдЦ рд▓ोрдХांрдЪे рдкुрд░ाрд╡े рд╕ाрдкрдбрд▓े рдЖрд╣ेрдд.
  • рд╣े рдкुрд░ाрд╡े рдЖрддा рдЧाрд╡ाрддрд▓्рдпा рдмोрд░्рдбрд╡рд░ рд▓ाрд╡рд▓े рдЬाрддीрд▓, рдо्рд╣рдгрдЬे рдХुрдгीрд╣ी рдкाрд╣ू рд╢рдХेрд▓.


4. рдЬाрдд рдк्рд░рдоाрдгрдкрдд्рд░ рдХрд╕ं рдоिрд│ेрд▓?

  1. рддुрдо्рд╣ाрд▓ा рдХुрдгрдмी рдЬाрдд рдк्рд░рдоाрдгрдкрдд्рд░ рд╣рд╡ं рдЕрд╕ेрд▓ рддрд░ рдЕрд░्рдЬ рдХрд░ाрдпрдЪा.
  2. рд╕рд░рдХाрд░ рддुрдордЪ्рдпा рдкूрд░्рд╡рдЬांрдЪी рдиाрд╡ं рдЬुрдиे рджрд╕्рддांрдордз्рдпे рд╢ोрдзूрди рдкाрд╣рдгाрд░.
  3. рд╣े рдХाрдо репреж рджिрд╡рд╕ांрдд (рей рдорд╣िрди्рдпाрдд) рдкूрд░्рдг рд╣ोрдИрд▓.
  4. рдЬрд░ рд╕рдЧрд│ं рдмрд░ोрдмрд░ рдЕрд╕ेрд▓ рддрд░ рддुрдо्рд╣ाрд▓ा рдк्рд░рдоाрдгрдкрдд्рд░ рдоिрд│ेрд▓.


5. рдПрдХ рд╡िрд╢ेрд╖ рд╕рдоिрддी рдХाрдо рдХрд░рддेрдп

  • рд╕рд░рдХाрд░рдиे рдПрдХ рд╕рдоिрддी рдиेрдорд▓ी рдЖрд╣े (рди्рдпाрдпрдоूрд░्рддी рд╢िंрджे рд╕рдоिрддी)
  • рд╣ी рд╕рдоिрддी рд╕рдЧрд│्рдпा рдкुрд░ाрд╡्рдпांрдЪी рддрдкाрд╕рдгी рдХрд░рддे
  • рддिрдЪं рдХाрдо рейрез рдбिрд╕ेंрдмрд░ реирежреирел рдкрд░्рдпंрдд рдЪाрд▓ेрд▓


✅ рдЖрддा рдкुрдврдЪं рдХाрдп?

  1. рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рдоिрд│рдг्рдпाрд╕ाрдаी рдкрд╣िрд▓े рдХाрдо рдЖрд╣े – рдЬाрдд рдк्рд░рдоाрдгрдкрдд्рд░ рдоिрд│рд╡рдгे
  2. рд╢ाрд│ा, рдХॉрд▓ेрдЬ рдЖрдгि рд╕рд░рдХाрд░ी рдиोрдХрд░ीрдд рд╣े рдк्рд░рдоाрдгрдкрдд्рд░ рджाрдЦрд╡рд▓ं, рдХी рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рдоिрд│ेрд▓
  3. рдЬрд░ рди्рдпाрдпाрд▓рдпाрдиे рд╣рд░рдХрдд рдШेрддрд▓ी рдиाрд╣ी, рддрд░ рд╣े рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рдХाрдпрдо рд░ाрд╣ीрд▓


ЁЯФБ рд╕ंрдкूрд░्рдг рдк्рд░рдХ्рд░िрдпा рдПрдХрджा рдкुрди्рд╣ा:

рдЯрдк्рдкाрдХाрдп рдШрдбрддं?
1рд╕рд░рдХाрд░рдиे рдиिрд░्рдгрдп рдШेрддрд▓ा – рдорд░ाрдаा рд╕рдоाрдЬाрд▓ा 'рдХुрдгрдмी' рдоाрдиाрдпрдЪं
2рдЧाрд╡ाрдд рдмोрд░्рдб рд▓ाрд╡ूрди рдоाрд╣िрддी рджाрдЦрд╡рдгाрд░
3рд▓ोрдХांрдиी рдЬाрдд рдк्рд░рдоाрдгрдкрдд्рд░ाрд╕ाрдаी рдЕрд░्рдЬ рдХрд░ाрдпрдЪा
4рд╕рд░рдХाрд░ репреж рджिрд╡рд╕ाрдд рддрдкाрд╕ूрди рдк्рд░рдоाрдгрдкрдд्рд░ рджेрдгाрд░
5рдордЧ рдХॉрд▓ेрдЬ, рдиोрдХрд░ी рдпाрдордз्рдпे рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рд▓ाрдЧू рд╣ोрдгाрд░

❓ рдЙрджाрд╣рд░рдг:

рддुрдордЪं рдиाрд╡ "рд░ाрдорд░ाрд╡ рдкाрдЯीрд▓" рдЖрд╣े.
рддुрдордЪ्рдпा рдЖрдЬोрдмांрдЪं рдиाрд╡ рдЬुрди्рдпा рджрд╕्рддांрдордз्рдпे "рдХुрдгрдмी" рдо्рд╣рдгूрди рдЖрдврд│рд▓ं.
рддुрдо्рд╣ी рдЧाрд╡ाрдд рдмोрд░्рдбрд╡рд░ рддो рдкुрд░ाрд╡ा рдкाрд╣िрд▓ा.
рддुрдо्рд╣ी рддрд╣рд╕ीрд▓ рдХाрд░्рдпाрд▓рдпाрдд рдЬाрдд рдк्рд░рдоाрдгрдкрдд्рд░ाрд╕ाрдаी рдЕрд░्рдЬ рдХेрд▓ा.
репреж рджिрд╡рд╕ाрдд рддुрдордЪं рдХुрдгрдмी рдк्рд░рдоाрдгрдкрдд्рд░ рдоिрд│ाрд▓ं.
рдд्рдпाрдиंрддрд░ рддुрдордЪं рдоुрд▓ं-рдоुрд▓ींрдиा рдХॉрд▓ेрдЬ рдХिंрд╡ा рдиोрдХрд░ीрдд рдЖрд░рдХ्рд╖рдг рдоिрд│ेрд▓.


тД╣️ рдХाрд╣ी рдорд╣рдд्рдд्рд╡ाрдЪे рд╢рдм्рдж:

  • рдЖрд░рдХ्рд╖рдг – рдХाрд╣ी рдЬाрдЧा рдЦाрд╕ рдоाрдЧाрд╕рд╡рд░्рдЧाрд╕ाрдаी рд░ाрдЦूрди рдаेрд╡рдгे
  • рдЬाрдд рдк्рд░рдоाрдгрдкрдд्рд░ – рд╕рд░рдХाрд░ी рдХाрдЧрдж рдЬो рджाрдЦрд╡рддो рдХी рддुрдо्рд╣ी рдХुрдард▓्рдпा рдЬाрддीрдЪे рдЖрд╣ाрдд
  • GR – рд╕рд░рдХाрд░рдЪा рдиिрд░्рдгрдп рд╕ांрдЧрдгाрд░ा рдХाрдЧрдж
  • рд╣ैрджрд░ाрдмाрдж рдЧॅрдЭेрдЯ – рдЬुрдиं рд╕рд░рдХाрд░ी рдкुрд╕्рддрдХ рдЬ्рдпाрдд рд▓ोрдХांрдЪी рдоाрд╣िрддी рдЖрд╣े



"рдХुрдгрдмी "рдк्рд░рдоाрдгрдкрдд्рд░ाрд╕ाрдаी рдЕрд░्рдЬ рдХрд╕ा рдХрд░ाрдпрдЪा ?


рдЫाрди! рдЪрд▓ा рддрд░ рдордЧ, рдЕрдЧрджी рд╕ोрдк्рдпा рднाрд╖ेрдд рд╕рдордЬूрди рдШेрдКрдпा рдХी, рдорд░ाрдаा рд╕рдоाрдЬाрддीрд▓ рд╡्рдпрдХ्рддींрдиी "рдХुрдгрдмी рдЬाрдд рдк्рд░рдоाрдгрдкрдд्рд░ाрд╕ाрдаी" рдЕрд░्рдЬ рдХрд╕ा рдХрд░ाрдпрдЪा?


✅ рдХुрдгрдмी рдЬाрдд рдк्рд░рдоाрдгрдкрдд्рд░ाрд╕ाрдаी рдЕрд░्рдЬ рдХрд╕ा рдХрд░ाрдпрдЪा?

рез. рдЬुрдиा рдкुрд░ाрд╡ा (рджрд╕्рддрдРрд╡рдЬ) рдоिрд│рд╡ा

  • рддुрдордЪ्рдпा рдкूрд░्рд╡рдЬांрдЪं рдиाрд╡ (рдЖрдЬोрдмा, рдкрдгрдЬोрдмा, рдЗ.) "рдХुрдгрдмी" рдо्рд╣рдгूрди рдЬुрди्рдпा рдиोंрджींрдордз्рдпे (рдЙрджा. рд╣ैрджрд░ाрдмाрдж рдЧॅрдЭेрдЯ, 7/12 рдЙрддाрд░ा, рд╕ेрд╡ा рдкुрд╕्рддिрдХा рдЗ.) рдЕрд╕рд▓ं рдкाрд╣िрдЬे.
  • рд╣े рдкुрд░ाрд╡े рдЧाрд╡ाрдЪ्рдпा рдЧ्рд░ाрдордкंрдЪाрдпрддी, рддрд▓ाрдаी, рдХिंрд╡ा рдЬिрд▓्рд╣ा рдЕрднिрд▓ेрдЦाрдЧाрд░ (archives) рдордз्рдпे рдоिрд│ू рд╢рдХрддाрдд.
  • рд╕рдз्рдпा 58 рд▓ाрдЦ рдиोंрджी рдЧ्рд░ाрдордкंрдЪाрдпрдд рдХाрд░्рдпाрд▓рдпाрдд рд▓ाрд╡рдг्рдпाрдд рдпेрдгाрд░ рдЖрд╣ेрдд – рддिрдеे рддुрдордЪं рдиाрд╡ рдЖрд╣े рдХा рддे рддрдкाрд╕ा.


реи. рдЕрд░्рдЬ рдХुрдаे рдХрд░ाрдпрдЪा?

рдСрдирд▓ाрдЗрди рдкрдж्рдзрдд (рд╕ोрдкी рдЖрдгि рд╡ेрдЧрд│ी)

  1. https://caste.mahaonline.gov.in/ рдпा рд╡ेрдмрд╕ाрдЗрдЯрд╡рд░ рдЬा. (рд╣ा рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рд╢ाрд╕рдиाрдЪा рдЕрдзिрдХृрдд рдкोрд░्рдЯрд▓ рдЖрд╣े.)
  2. "Apply for Caste Certificate" рд╡рд░ рдХ्рд▓िрдХ рдХрд░ा.
  3. рддुрдордЪं рдЖрдзाрд░ рдХाрд░्рдб, рдоोрдмाрдИрд▓ рдиंрдмрд░, рдлोрдЯो, рдЖрдгि рдЬुрдиे рдкुрд░ाрд╡े рдЕрдкрд▓ोрдб рдХрд░ा.
  4. рдлॉрд░्рдо рднрд░ूрди рд╕рдмрдоिрдЯ рдХрд░ा.
  5. рдЕрд░्рдЬ рдЭाрд▓्рдпाрд╡рд░ рддुрдо्рд╣ाрд▓ा acknowledgement slip (рдкाрд╡рддी) рдоिрд│ेрд▓ – рддी рдЬрдкूрди рдаेрд╡ा.

рдСрдлрд▓ाрдИрди рдкрдж्рдзрдд (рдЬрд░ рдЗंрдЯрд░рдиेрдЯ рд╡ाрдкрд░ाрдпрдЪं рдирд╕ेрд▓ рддрд░)

  1. рддрд╣рд╕ीрд▓ рдХाрд░्рдпाрд▓рдп (Talathi office / Revenue Department) рдордз्рдпे рдЬा.
  2. рддेрдеूрди рдЬाрдд рдк्рд░рдоाрдгрдкрдд्рд░ाрд╕ाрдаीрдЪा рдЕрд░्рдЬ рдлॉрд░्рдо рдШ्рдпा.
  3. рдлॉрд░्рдордордз्рдпे рддुрдордЪं рдЖрдгि рдкूрд░्рд╡рдЬांрдЪं рд╕ंрдкूрд░्рдг рдиाрд╡, рдЧाрд╡, рдкрдд्рддा рд╡рдЧैрд░े рднрд░ा.
  4. рд▓ाрдЧрдгाрд░े рджрд╕्рддрдРрд╡рдЬ рдЬोрдбूрди рдлॉрд░्рдо рд╕рдмрдоिрдЯ рдХрд░ा.
  5. рдд्рдпाрдиंрддрд░ рд╕ंрдмंрдзिрдд рдЕрдзिрдХाрд░ी рдЕрд░्рдЬाрдЪी рддрдкाрд╕рдгी рдХрд░рддीрд▓.


рей. рд▓ाрдЧрдгाрд░े рдХाрдЧрджрдкрдд्рд░े (Documents Required)

рдХाрдЧрджрдкрдд्рд░рд╕्рдкрд╖्рдЯीрдХрд░рдг
✅ рдЖрдзाрд░ рдХाрд░्рдбрддुрдордЪं рдУрд│рдЦрдкрдд्рд░
✅ рдЬुрдиे рдкुрд░ाрд╡ेрдЬिрдеे рддुрдордЪे рдкूрд░्рд╡рдЬ 'рдХुрдгрдмी' рдо्рд╣рдгूрди рдиोंрджрд▓ेрд▓े рдЖрд╣ेрдд (рдЙрджा. рд╣ैрджрд░ाрдмाрдж рдЧॅрдЭेрдЯ)
✅ рд░рд╣िрд╡ाрд╕ी рдкुрд░ाрд╡ाрдЙрджा. рд╡िрдЬ рдмिрд▓, рд░ेрд╢рди рдХाрд░्рдб
✅ рд╢ाрд│ेрдЪा рджाрдЦрд▓ा (рдЬрд░ рдЕрд╕ेрд▓ рддрд░)рддुрдордЪा рдХिंрд╡ा рд╡рдбिрд▓ांрдЪा/рдЖрдЬोрдмांрдЪा
✅ 7/12 рдЙрддाрд░ाрд╢ेрддीрд╡рд░ूрди рдУрд│рдЦ рдкрдЯрд╡рдг्рдпाрд╕ाрдаी

рек. рдЕрд░्рдЬ рдЭाрд▓्рдпाрд╡рд░ рдкुрдвे рдХाрдп?

  • рдЕрдзिрдХाрд░ी рддुрдордЪे рджрд╕्рддрдРрд╡рдЬ рддрдкाрд╕рддीрд▓.
  • рдХाрд╣ी рд╡ेрд│ेрд╕ рддрдкाрд╕рдгीрд╕ाрдаी рдлोрди рдпेрдК рд╢рдХрддो.
  • репреж рджिрд╡рд╕ांрдд рдЬाрдд рдк्рд░рдоाрдгрдкрдд्рд░ рдоिрд│рдгाрд░, рдЕрд╕ं рд╕рд░рдХाрд░рдиे GR рдордз्рдпे рдо्рд╣рдЯрд▓ं рдЖрд╣े.
  • рддुрдо्рд╣ाрд▓ा SMS рдХिंрд╡ा рдХॉрд▓ рдпेрдКрди рдк्рд░рдоाрдгрдкрдд्рд░ рдоिрд│ाрд▓्рдпाрдЪी рдоाрд╣िрддी рджिрд▓ी рдЬाрдИрд▓.
  • рддुрдо्рд╣ी рдСрдирд▓ाрдЗрди рдбाрдЙрдирд▓ोрдб рдХрд░ू рд╢рдХрддा рдХिंрд╡ा рддрд╣рд╕ीрд▓ рдХाрд░्рдпाрд▓рдпाрддूрди рдШेрдК рд╢рдХрддा.


✅ рдЯिрдк: рдЕрд░्рдЬ рдХрд░рддाрдиा рдпा рдЧोрд╖्рдЯी рд▓рдХ्рд╖ाрдд рдаेрд╡ा

  • рд╕рдЧрд│ी рдХाрдЧрджрдкрдд्рд░े рд╕्рдкрд╖्рдЯ рдЖрдгि рдЦрд░ी рдЕрд╕ाрд╡ीрдд.
  • рдЬुрдиे рдкुрд░ाрд╡े рдоिрд│рд╡рдгे рд╣े рд╕рдЧрд│्рдпाрдд рдорд╣рдд्рдд्рд╡ाрдЪे рдЖрд╣े.
  • рдЕрд░्рдЬाрдЪी рдПрдХ рдЭेрд░ॉрдХ्рд╕ рдк्рд░рдд рдЬрдкूрди рдаेрд╡ा.
  • рдЕрд░्рдЬाрд╕ाрдаी рдХोрдгрддेрд╣ी рдкैрд╕े рд▓ाрдЧрд▓े, рддрд░ рдкाрд╡рддी рдШ्рдпा.


тД╣️ рдорджрддीрд╕ाрдаी рд╕ंрдкрд░्рдХ:

рдХाрд░्рдпाрд▓рдпрд╕ंрдкрд░्рдХ
рддрд╣рд╕ीрд▓ рдХाрд░्рдпाрд▓рдп / рдоंрдбрд▓ рдХाрд░्рдпाрд▓рдпрддुрдордЪ्рдпा рддाрд▓ुрдХ्рдпाрддीрд▓ рдоुрдЦ्рдп рд╢ाрд╕рдХीрдп рдХाрд░्рдпाрд▓рдп
рд╕ेрддू рдХाрд░्рдпाрд▓рдп / CSC рдХेंрдж्рд░рдСрдирд▓ाрдИрди рдЕрд░्рдЬाрдд рдорджрдд рдХрд░рдгाрд░े рдХेंрдж्рд░
рдорд╣ाрдСрдирд▓ाрдЗрди рд╣ेрд▓्рдкрд▓ाрдЗрдиЁЯУЮ 1800 120 8040

ЁЯПЫ️ рдЕрдзिрдХृрдд рд╕ंрджрд░्рдн (Official Sources)

рд╡рд░ीрд▓ рдоाрд╣िрддी рдкрдбрддाрд│рдг्рдпाрд╕ाрдаी рдХृрдкрдпा рдЦाрд▓ीрд▓ рдЕрдзिрдХृрдд рд╕рд░рдХाрд░ी рд╡ेрдмрд╕ाрдЗрдЯ्рд╕рд▓ा рднेрдЯ рдж्рдпा:

рдЯीрдк: рдЖрдо्рд╣ी рдХोрдгрддीрд╣ी рд╡ैрдпрдХ्рддिрдХ рдоाрд╣िрддी рдоाрдЧрдд рдиाрд╣ी. рдЕрдзिрдХृрдд рд╡ेрдмрд╕ाрдЗрдЯрд╡рд░рдЪ рдЕрд░्рдЬ рдХрд░ा.
Expert Author
VERIFIED AUTHOR

About Maharashtra Yojana Expert

рдирдорд╕्рдХाрд░ рд╢ेрддрдХрд░ी рдоिрдд्рд░ांрдиो! рдЖрдо्рд╣ी рдорд╣ाрд░ाрд╖्рдЯ्рд░ рд╢ाрд╕рдиाрдЪ्рдпा рд╕рд░्рд╡ рдпोрдЬрдиा, рдХृрд╖ी рдмाрддрдо्рдпा рдЖрдгि рд╢ाрд╕рди рдиिрд░्рдгрдпांрдЪी (GR) рдЕрдЪूрдХ рдЖрдгि рд╡िрд╢्рд╡ाрд╕ाрд░्рд╣ рдоाрд╣िрддी рддुрдордЪ्рдпाрдкрд░्рдпंрдд рдкोрд╣ोрдЪрд╡рддो. рд╕рд░्рд╡ рдоाрд╣िрддी рдЕрдзिрдХृрдд рд╕рд░рдХाрд░ी рд╕ूрдд्рд░ांрд╡рд░ рдЖрдзाрд░िрдд рдЕрд╕рддे.